شناسایی پارامترهای سلامتی جامعه

الزامات تعریف فاکتورهای سلامت جامعه

خداوند انسان را با شعور آفرید؛ یعنی ای انسان، کنجکاوی کن، کشف کن، از انرژی‌های موجود و طبیعت و زمین و آسمان بهره ببر، مبارزه کن، تلاش کن و دلپذیر زندگی کن. انسان دارای غرایز و نیازهایی می‌باشد که جز با ارضای آن آرامش نمیگیرد، طبقه‌بندی‌های مختلفی برای نیازهای بشر تعریف شده است و یکی از مشهورترین آن‌ها طبقه‌بندی مازلو می‌باشد که با نام هرم نیازهای انسانی مازلو مشهور است و توسط این اندیشمند تهیّه گردیده است. بدیهی است دلپذیری زندگی با برآورده شدن کامل یا نسبی نیازهای او  و با مرتفع شدن هر مرحله از نیازها، ورود به مرحله‌ی بعد و با برجسته شدن نیازهای عالی‌تر در پیش رو قرار می‌گیرد.از طرفی نه به لحاظ روحی و نه به لحاظ کارآیی و مؤثر بودن از استفاده‌ی مواهب موجود در زمین، انسان نمی‌تواند به تنهایی ادامه‌ی حیات دهد و نیازمند زندگی در اجتماع است. لذا با تأثیر از جامعه و بر آن رابطه‌ی متقابلی  با اجتماع برقرار می‌شود،لذا مشخّصاً از جامعه متوقّع می‌شود و درخواست مطالبات دارد، امّا به آن نیز خدمات می‌دهد و لحظاتی تا پای جان مایه می‌گذارد. با این اوصاف،انتظار بشر است که جامعه باید مثل زمین خدمات بدهد و کم‌تر متوقّع باشد به عبارت دیگر زمین تنها به شخص پیام می‌دهد: من آماده‌ام، زحمت بکش دانه بکار، مراقبت کن. من به تو محصول و اگر کود و آب هم می‌دهی برای محصول خودت است من سهمی برای خود نمی‌خواهم و تو ای انسان! حاصل تلاش خود را ببر، هر چقدر هم روی من زحمت بکشی باز نتیجه از آن خودت هست. واضح است زمین منبع بزرگ انرژی و مواهب است و جامعه به راحتی نمی‌تواند مثل زمین باشد و دستاورد آن حاصل کوشش نسل‌هاست، امّا روحیه‌ی برتری‌جویی بشر تمایل به ستاندن دارد تا دادن امتیاز یا لااقل احساس راحتی می‌کند وقتی کفه‌ی ترازو حتّی کمی به طرف او باشد، کم‌تر کفه‌ی برابر ترازو ارضایش می‌کند. جامعه برای بخشش مواهب باید توانمند و غنی شود و بدین منظور لازم است محیطی را فراهم کند که کارآیی و اثربخشی فعّالیّت آحاد آن به حدّاکثر برسد، نوآوری و ابداعات به کمال برسد و این امر در تمامی ابعاد مادّی و معنوی گسترش یابد. حال میتوان گفت از فاکتورهای اصلی سلامت جامعه، توانایی آن برای ایجاد محیط کارکرد با راندمان بالا و پرورش استعداد های بیش‌ترین تعداد از افراد آن می‌باشد. لذا بایستی جواب الزامات سلامتی جامعه را در ایجاد  انگیزش‌های افراد یافت. انگیزش افراد به فعّالیّت بیش‌تر و مؤثرتر چگونه حاصل می‌شود؟ با ایجاد عدالت اجتماعی، با دادن آزادی‌های فردی و اجتماعی، با وضع قوانین سخت و محکم با انضباط شدید، با انگیزش‌های روحی و روانی و ایمانی با تقویت روحیه‌ی برتری‌نژادی یا ملّی یا قومی با ایجاد رعب و وحشت بالاخره با کدامیک از این عوامل می‌توان به مقصود رسید؟ بهترین مرجع،بررسی تاریخ اجتماعی سیاسی و رشد تمدّن‌ها و ملّت‌های مختلف می‌باشد و البتّه این بررسی بایستی با دیدگاه اقتصادی و عنایت به وجوه تولید کشاورزی- صنعتی- فراصنعتی انجام گردد.

به طور خلاصه از بررسی‌های انجام شده فاکتورهای زیر برای شاخص سلامتی جامعه حاصل می‌شود:

1-    ارزان بودن غذا و مسکن و پوشاک به نوعی که حدّاقل 95% اعضای جامعه از حدّاقل قابل قبول آن بهره‌مند باشند.

2-    در دسترس بودن و اجباری بودن آموزش‌های مختلف تا رسیدن به مهارت کافی برای ارائه‌ی خدمات مورد نیاز جامعه

3-    توجّه به بهداشت و نظافت عمومی و وجود پزشکان و متخصّصان و بیمارستان‌های به حدّ کفایت

4-    فراهم بودن فضاهای مختلف تفریحی و ورزشی فرهنگی به میزان کافی برای استفاده‌ی عموم

5-    وجود مراکز تحقیقاتی مختلف و رسیدن هزینه تحقیقات کل به حدّاقل 5% از مصرف تولید ناخالص ملّی آن جامعه

6-    آزادی کامل افکار و اندیشه و انتشار آن بدون ترس از مجازات

7-    آزادی‌های مختلف اجتماعی و اقتصادی و حذف رانت‌ها و انحصارات و تمایزات نژادی و جنسی و مذهبی

8-    آزادی‌های قانون‌مند سیاسی و حضور فعال انواع ثشکل ها

9-    درجه‌ی مناسب از توجّه به حفظ محیط زیست و حمایت از محیط سبز و محیط وحش

10-گرایش به استفاده از انرژی‌های سبز

11-میزان کافی از نظارت عمومی به منظور جلوگیری از قطبی شدن و سوء استفاده‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی

12-کامل بودن و منطقی بودن قوانین، به نوعی که رعایت آن‌ها هم شامل مشوّقات اجرایی و عملی باشد هم بازدارندگی آن‌ها بیش‌تر از مجازات‌ها و تنبیه‌ها باشد.

13-میزان رعایت و احترام به مالکیّت‌ها و حریم‌های خصوصی

14-شاخص شدن و ارزش‌گذاری خصایل اخلاقی و انسانی و تقبیح دروغ، ریا، آزار و سلب آسایش دیگران

چگونگی اعلام سلامتی جامعه

بدیهی است با استناد به آمار واقعی ، هریک از شاخص‌ها را می‌توان اندازه‌گیری و اعلام نمود، امّا رسیدن به یک استاندارد و اعلام انطباق با استاندارد برای امتیازدهی و رده‌بندی کاری است عظیم که نیاز به بودجه فراوان و همّت بزرگ دارد و فقط از سازمان ملل متّحد برمی‌آید، امّا برای درک عدم سلامت کافی است بپذیریم، عدم اجرای هر یک از عوامل مذکوریا ناقص انجام شدن آن به نحوی که مورد رضایت حدّاقل 50% از مردم آن جامعه نباشد یک کاستی و کرختی محسوب می‌شود که چنان‌چه این کمبود به نیمی از عوامل مذکور سرایت نماید قطعاً آن جامعه بیمار محسوب خواهد گردید.

چرا 50%؟ زیرا نصف به‌علاوه 1 در جامعه بسیار تأثیرگذار روی رفتار انسان‌هاست به‌خصوص انسان‌هایی که عادی و نرمال هستند. در مورد انسان‌های بالاتر از حدّ نرمال و سخت‌کوش و جنگنده، ممکن است 80% هم روی رفتار آن‌ها مؤثر نباشد و روی عادات و تفکّرات و علایق خود پافشاری نمایند، امّا افراد نرمال بیش‌تر هم‌رنگ و قابل جمع می‌شوند. لذا 50% و کمی بیش‌تر از آن بسیار تعیین‌کننده است و روی جوامع ابتدایی‌تر به سرعت به 75% و بیش‌تر می‌روند و کم‌تر موافق و مخالف با ترکیب حدود 52% و 48% یا 55% و 45% باقی می‌ماند و به سرعت به ترکیبات (20% و 80%) یا (25% و 75%) تغییر جهت می‌دهند.

مضرّات و فواید پیگیری سلامت جامعه

با پی بردن به زندگی در جامعه‌ی سالم، اگر فرد دچار ناامیدی و یا سرماخوردگی شود، می‌داند گناه خودش است بایستی خودش را اصلاح نماید، امّا در جامعه‌ی بیمار، وظیفه‌ی اندیشمندان و مدیران حکومت‌هاست که در جستجوی رفع نارسایی‌ها باشند تا جامعه اصلاح شده و فرد به زندگی دلپذیر هدایت شود. نکته‌ی قابل توجّه آن است که اگر چنین رتبه‌بندی صورت گیرد ممکن است به روحیه‌ی ملّی و علقه‌های ملّی‌گرایانه‌ی افراد لطمه وارد شود یا منجر به مهاجرت طیف‌های وسیعی از جوامع ناسلامت به سمت جوامع بهتر گردد و سرعت این مهاجرت‌ها فزونی یابد که خود مورد استقبال جوامع پیشرفته نیست امّا مهم‌ترین دستاورد این بررسی، درخواست مردم برای رفع موانع و حرکت در جهت داشتن جامعه‌ی سلامت برای بهتر زندگی کردن خواهد بود. بدیهی است از 14 فاکتور نام‌برده شده سهم عمده‌ای نصیب حکومت‌هاست و بخشی هم به عهده‌ی ملّت‌هاست که هر دو باید کوشش کنند وگرنه تعارضات ناسلامتی و بیماری جامعه در مسابقه‌ی رشد ملّت‌ها در این عصر صدمات جبران‌ناپذیری را تحمیل خواهد نمود. لذا چنان‌چه حکومت‌ها اهمال نمایند و توجّه نکنند، یقیناً به تعارضات و تصادفاتی می‌انجامد که کم‌ترین ضرر آن تخریب برخی دستاوردهای اقتصادی خواهد بود.

قابل ذکر است مضامین قابل تحقیق در این موضوع و ادبیّات نزدیک به آن بسیار زیاد است نظیر بررسی‌های موردی از حرکت به سوی سلامت جامعه و تأثیر آن بر رشد اقتصادی و اجتماعی، یا این سؤال که سلامت جامعه بدون آزادی‌های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی میسّر است یا خیر یا تأکید بر رشد اقتصادی و استفاده از تکنولوژی‌های نوین همراه با سیستم‌های توتالیتر آیا به سلامت جامعه می‌انجامد یا خیر.

در انتظار نظرهای ارشادی شما هستیم.

/ 3 نظر / 13 بازدید
دوست عارف

زندگی، هم رنج دارد، هم شادی دارد. ابعاد رنج آلود زندگی که کشف می‌شود، می‌بینیم افق است، ولی افق‌هایی رنج آلود. ابعاد شادی آور و شعف انگیز زندگی نیز وجود دارد که آنها هم افق‌هایی پوشیده است و مورد کشف قرار می‌گیرد. انسان باید بداند چگونه شنا کند، تا افق‌های شادی آور را کشف کند. مهمترین مسئله زندگی برای من این است. زندگی انسان زمانی زیبا می‌شود که با زندگی‌های زیبا بتواند رابطه برقرار کند. زندگی کردنِ با خوب ها می تواند زندگی را زیبا ‌کند. با زیبا زندگی کردن‌هاست که زیبایی زندگی ظاهر می‌شود. زندگی، هم می تواند زشت باشد و هم می‌تواند شکفتن باشد. شکفتن، همیشه در صورتی اتفاق می‌افتد که چیزی انسان را به شکفتن بکشاند. دلیل اینکه زیبایان انسان را به شکفتن می‌کشانند، این است که زیبایی را در وجود آدمی شکوفا می کنند. اگر ما با جهان زشت حشر و نشر داشته باشیم، زشتی در زندگی‌مان رسوب می‌کند. اگر انسان به آدم‌هایی برخورد کند که به لحاظ انسانی زیبا هستند، زیبایی زندگی را لمس می‌کند. من گاهی به این نوع انسان‌ها برخورد کرده‌ام.

سخنی از مجتهد شبستری

امروز در کشور ما با فتوای فقیهان انسان را به نام خدا سنگسار می‌کنند! بارها گفته‌ام و نوشته‌ام که ابدیّت احکام جزائی مسلمانان هیچ دلیل قانع کنندۀ علمی ندارد. توضیح داده‌ام که آنچه آن را فقه سیاسی می‌نامند، بر هیچ پایه و تحلیل محکم استوار نیست و همۀ مبانی و دلائل آن قابل نقض است. من می‌دانم که بسیاری از فقیهان، خود بهتر از دیگران این حقیقت را می‌دانند، اما چه می‌توان کرد قرنها است که فقاهت یک مشغلۀ پربرکات شده است و ظاهراً دوام این برکات با اظهار آن حقیقت نمی‌سازد!...

زاهد و رند و نظر باز ولی ...

اجازه دهید بر همین فاکتور های موجود بر اساس واقع نمره دهیم از طرفی دیگر استاد عارف را بگوییم که شما خود به فاکتورها وزن بده به گونه ای که جمع وزنی یک شود و نتیجه را با نقطه رسیدن ایده آل مقایسه کنیم نه در مقایسه با جوامع دیگر که ببینیم که چرا سرمایه های فکری ما مهاجرت پیشه میکنند دوست عزیز وقتی هاشمی محافظه کار برگردد بگوید دروغ در این کشور نهادینه شده است فضایل اخلاقی را چند بدهیم و..... وقتی برای تحصیل بچه برای مقطع متوسطه 4 میلیون باید بدهی تامین اجتماعی را چند بدهیم و آزادی بیان که چه عرض کنم حریم خصوصی حتی برای خواص نیست خوب بهتر است ضریب را کم کنیم ...... بدنبال چه میگردی عزیز من کنون فصل بهاران نیست سرت نازم که چای نازنیان است آن سر در این بازار وانفسا سلامت از چه مجویی سعیدا , نمک بر زخم دیرینه می پاشی خروشا کین هم هم نوایی هاست با ما