چاره وری

chare-vary

خورده فرهنگ ها و عادات اجتماعی
ساعت ٤:٢٢ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٤/٤/٢٥ 

خورده فرهنگ ها و عادات اجتماعی

عادات جزیی جدا نشدنی از زندگی هستند. خوبشان مایه خوشوقتی است. بدشان هم دردسر ساز است.

بوجود آمدنشان با سه عامل مرتبط است . تکرار و زمان، باورها و اعتقادات، تایید یا مخالفت جمعی.

بدشان مثل علف هرز پیچک است. دور تنه و ساقه می پیچد و از شیره گیاه تغذیه میکند و روز به روز گیاه را زرد تر و نا توانتر می کند. خوبشان هم مثل کرم خاکی است

باعث تقویت خاک اطراف ریشه می شود.

تشخیص عادت خوب یا بد با باورهاست. پایداری آن نیز با تایید یا مخالفت جمعی و اطرافیان است. و رشد آنها خیلی سریتر از تغیر یا حذفشان است.

چون نقش باور ها در عادات موثر است و عادات را فرهنگ ها میسازند و خورده فرهنگ ها تغیر می دهند  لذا مطلب پیچیده می گردد.

فرهنگ با تعریف امروز در علوم اجتماعی عمر بیش از صد سال را ندارد . بطور کلی شامل دو بخش مادی و معنوی است که با هم تعامل دارند. اقتصاد، تکنولوژی ،امکانات زیر بنایی زندگی و ارتباطات جزء مادی آن و زبان ، اعتقادات ، باورها ، رسم وآیینها ، افسانه و مایه اصلی هنر و بلاخره روابط و مراودات اجتماعی بخش معنوی آن هستند.

خورده فرهنگ ها از دل فرهنگ بیرون می زنند . اغلب با ساز مخالف شروع می کند . بخشی از جامعه را در نفوذ میگیرد . و بدین ترتیب ملغمه ای از نو گرایی، تعارضات اجتماعی و طبقاتی ،تضادو مخالفتبا باور موجود را رقم می زند.

میتوانند مثبت یا منفی باشند. رشد کنند و اکثریت را تحت نفوذ بگیرند و یا ناپایدار شوند و فراموش گردند.

مثالی از خورده فرهنگ بد ، در یک جامعه انتخاب ، مشکلات اقتصادی حادث میشود و فشار می آورد. روی فرهنگ مثبت جامعه کار نمی شود . مدیران و مسئولین خطا می کنند و یا غفل می شوند ویا خطا کار. بساط رشوه و دروغ و خطا گسترده می شود .

در ابتدا با احتیاط و نگرانی اما پس از مدتی عادی. آنها که خلاف کردند به مکنت و مراد

میرسند و درستکاران در فشار و درماندگی. نسل بعدی باورش که به عینه با او رشد کرده این می شود که راه راست به بد بختی میرود و دروغ و رشوه و پایمالی حقوق دیگران به سر منزل مقصود می رساند. خورده فرهنگ بدی شکل گرفته و غالب می شود . کسانی که احترام میگذارند به قوانین و حقوق مردم افراد کم هوش و عقب مانده توصیف می شوند و حتی مورد تمسخر قرار میگیرند و به عکس ذکاوت وزرنگی و هوش به نارو زن ها ، رشوه خواران، دروغگویان و مفت خوران متصف می گردد.

در چنین جامعه ای اگر برای عابر توقف کنی ، فحش میشنوی. اگر نخوری حق مردم را کودن تصور می شوی و احترامی نمی بینی. احترام به امکانات بزرگتر نظیر ماشین و خانه و... منحرف میشود. راستگویی گناه کبیره میشود و طرد می شوی. کلاهبرداری هر چه بزرگتر توانایی و ارزش فرد را بالاتر میبرد. این خورده فرهنگی که مثلا با گذشت یک نسل و بین 20 تا 30 یال حاصل شد با این مدت از بین نمی رود . و بر نمی گردد.

خطر و افسوس آنستکه اگر دلسوزان در راس قرار گیرند حد اقل 40 تا 50 سال زمان برگشت نیاز دارد. البته اگر غالب نشده باشد جای امید بیشتری است.

توجه شود در همین جامعه انتخاب که بواسطه مشکلات اقتصادی و غفلت و خطای رهبران گرفتار این خورده فرهنگ گردید دردوره های تایخی دیگری چنین چالش های اقتصادی بوده است . اما فرهنگ آنان در مواجهه با آن مشکلات با سخت کوشی و دقت در مصرف برخورد میکرد و جواب میگرفت. در این جامعه انتخاب حراست از آب بواسطه کمی آن فرهنگ جلوگیری از اسراف شدید غالب بوده است بطوریکه حتی نیم کاسه یا لیوان لب خورده آب دور ریز نمی شد و صرف گیاه می گردید. شستشو و حتی وضوی نماز با کمترین مصرف انجام می شد. در خوراک و پوشاک و استفاده از زمین کشاورزی با دقت تمام از اسراف ممانعت می شد و آن فرهنگ غالب پر مصرفی و یا حیف کردن را گناه می شمرد . یک لباس برای مردم عادی تا سالها با وصله شدن استفاده می شد و بعد هم کارکرد های دیگری می یافت و هرگز دور انداخته نمی شد. در این شرایط سخت فرهنگ معنوی با کارکرد مثبت جامعه را نجات می داد . اما فرهنگ ماشینی و رواج شهر نشینی با انبوهی از تضادهای اجتماعی و اختلافات فاحش طبقاتی و عدم مدیریت صحیح آن با وجود شرایط غیر قابل تصوربهتر نتیجه بد داد.نقش قوی فرهنگ را در حفظ ارزش ها حتی در شرایط سخت اقتصادی میتوان دید . . امدن خورده فرهنگ های بد که ارزش های انسانی را و باورهای زندگی بخش را لطمه می زند نیز اجتناب نا پذیر است اما غالب شدن آن فاجعه است و از سرطان بدتر است و زایل کردن آن زمان و انرژی زیاد می برد . تا جایی که نا امیدی و گوشه گیری و حتی هجرت هایی را از فرهیختگان که ستون های حفظ ارزش های مثبت هستند را در پی دارد.

 

 

 

 


کلمات کلیدی: مقالات اجتماعی ، اجتماعی