چاره وری

chare-vary

آیا خاور میانه به انفجار نزدیک شده است
ساعت ۱:٢٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٤/۱/٦ 

آیا خاور میانه به انفجار نزدیک شده است

مدتهاست خاور میانه آبستن حوادث ناگوار و زیرو رو کننده است.

کهن ترین تمدن ها در این منطقه تشکیل شده است و تمامی

ادیان بزرگ در این جا ریشه دارند . عرب ها، ترکها و ایرانیان بر سر

سیادت برمنطقه رقابت داشته اند.حاکمیت عشیره ای بخصوص در میان عرب ها به نا پایداری حکومت های آنان انجامیده است. ترکیب غیر یکدستی در میان اکثر کشورهای عرب از نظر دین و قومیت و عشیره وجود دارد که لاجرم منجر به حاکمیت های استبدادی شده است .در نتیجه با هر حرکت و فروپاشی قدرت مرکزی موجی از نا پایداری و در گیریهای داخلی رخ خواهدداد.حرکت ناگزیر به سمت صنعتی شدن و تقویت قشرمتوسط و تحصیلکرده منجر به درخواست های اجتماعی دموکراسی خواهانه شده است. این درخواستهای اجتماعی در تضاد آشکار با حاکمیت های سنتی و غیر مدرن است. زبان مشترک عربی موجب همبستگی های نه چندان عمیق بین عربها شده است. از نظر محیط بیرون منطقه صاحب مقدار متنابهی انرژی نفت و گاز است و این برای صنایع و زندگی ماشینی اروپا و ژاپن و چین بسیار مهم است. در نتیجه برای غول اقتصادی غرب یعنی آمریکا نیز پر اهمیت میگردد. هرگونه مشکل در تولید و یا عبور انرژی از منطقه بر روی اقتصاد آنها موثر می افتد . لذا منطقه به حال خود واگذار نمی گردد و صحنه مداخلات بین اروپا و امریکا و چین و روسیه قرار میگردد. هر حاکم مستبدی برای ایجاد همبستگی نیاز به بزرگنمایی دشمن دارد. عربها با توجه به پول و ثروت عربستان متاثر از تصمیمات آن دولت هستند و البته قدرت دوم کشور قطر منتظر فرصت برای رهبری است این در حالی است که در داخل حاکمیت عربستان نیز اختلافات کسب قدرت کم نیست. ایران با جداشدن از اردوی امریکا و انگلیس و نزدیکی به روسیه و از طرفی رشد بنیه نظامی قابل توجه عملا دست آویز حاکمان عرب برای دشمن وانمود شدن با عربها قرار گرفته است و رقابت تنگاتنگ و پیچیده ای بین ایران و عربستان بر سر نفوذ در سایر کشور های منطقه در جریان است. این بحران بادرگیریهای سوریه عمیقتر شد و تاثیر خود را در لبنان و بحرین و عراق و سر انجام در یمن گذاشت. همسویی حزب اله لبنان و شیعیان در عراق و بحرین با ایران موجب شد عربستان بطر رسمی در بحرین و امروز در یمن اقدام نظامی کند . این در حالی است که غیر مستقیم در سوریه و عراق و لبنان و یمن ومصر نیز مداخله قابل ذکر است. سلاح و حربه مشخص فرقه گرایی و ایجاد تنش بین شیعه و سنی است که سوابق تاریخی هم دارد و بزرگنمایی آن چندان کار دشواری نیست. در هر حال هردو کشور از در گیری مستقیم تا امروز پرهیز کرده اند.در سیاست استرتژیک و بلند مدت جانبداری کامل از عربستان در برابر ایران برای آمریکا و انگلیس عاقلانه نیست زیرا تضاد های درونی و حاکمیت سنتی و غیر قابل انطباق عربستان با درخواست قشر جوان وزنان و تحصیلکرده دوامی برای اینده این رژیم تضمین نمی کند. اما در کوتاه مدت عربستان قدرت اقتصادی عرب هاست بیش از 1500میلیارد دلار ذخیره ارزی دارد . مصر را با خود همسو کرده . واقعیت است که قطر در رویای سیادت بر عرب و منطقه است و ترکیه هم همینطور اما هر دو در برابر عربستان ضعیفند لذا در کوتاه مدت صبر پیشه کرده اند و حتی به هم نزدیک شده اند تا خلا اورا پر کنند . این در حالی است که بازیگر پر قدرت دیگر منطقه یعنی ایران دارای پتانسیل های بزرگی است . هر چند ایران نیزاز  چالش ها و نزاع های قدرت داخلی به دور نیست اما اختلافات ریشه دار نیست.در هر حال تعادل عاقلانه و شکننده ای موجود است زیرا درگیری هزینه گزافی بر مردم تمامی طرفها تحمیل خواهد کرد. حمله عربستان به یمن نیز با احتیاط و مشورت زیاد صورت گرفت برای عدم درگیری ایران به تنهایی عمل نشد و با انجام هزینه ترکیه و مصر و قطر و امارات نیز همراه شدند. طبیعی است ایران در این برخورد شکیبایی نشان دهد و به سرعت تقابل نکند. اما آتش زیر خاکستر باقی خواهد ماند . شیعیان یمن 40درصد جمعیت این کشورند سالهاست در فشار بسر برده اند و تسلیم نمی شوند لذا برای عربستان هزینه زیادی دارد که یک بخش از یمن را با نیروی نظامی حفظ کند . چرا که حاکمان غیر شیعه یمن که عربستان حمایتشان می کند خوش نام و مردمی نیستند. اما در وضعیت بحران فعلی این خوشنامی فاکتور پر اهمیتی نیست چرا که در سوریه هم بعد از مصایب مردم آن کشور بشار اسد خوش نام نیست. لذا در این شرایط حساس فقط دیپلوماسی پر تحرک و هوشیار میتواند برنده این موازنه شکننده باشد . ترکیه با داشتن مشکلات اقتصادی و از طرفی با رشد اقتصادی قبلی از رهبرانش حمایت می کند و طبیعی است این کشور در جهت حصول منافع اقتصادی به سرعت تغیر موضع دهد. ثبات کفه را به نفع ایران تغیر می دهد . تلاش تند روهای عربستان در ایجاد رویارویی با ایران است زیرا با درگیری بیرونی دراز مدت تثبیت خودشان را می خواهند . و ثبات واستفاده از دیپلوماسی فعال موجب شکاف در جبهه پر هزینه موجود آنهاست و تضعیف عربستان را در پی خواهد داشت.ولی زمانیکه هوا آلوده به بنزین است فقط یک جرقه ممکن است به انفجار برساند و برنده انفجار را بیشتر تصادف تعیین میکند تا عقل و منطق.     


کلمات کلیدی: مقالات سیاسی ، سیاسی